Afval in AI

Artificiële intelligentie is bijna niet meer weg te denken uit ons dagelijks leven. Een simpele zoekopdracht in Google, een routebeschrijving van een GPS of een van de vele AI chatbots: AI is meer aanwezig dan je denkt. Maar achter deze handige technologie schuilt een grote impact op onze planeet. In dit artikel zetten we enkele feiten over afval in AI op een rij.

Wat is artificiële intelligentie juist?

Artificiële intelligentie kennen we tegenwoordig allemaal. Of dat denken we toch. ChatGPT is misschien de bekendste vorm van AI, maar het gaat veel verder dan dat.

Denk maar aan de routeplanner in je wagen die files omzeilt of de aanbevelingen voor een nieuwe serie op je televisie. Dit is allemaal AI: een ontzettend slim computerprogramma.

Om je een idee te geven van hoe AI juist werkt, en waarom het impact heeft op het milieu, start ik graag met een vergelijking.

Stel je voor dat het hele internet een gigantische bibliotheek is. Wanneer je een klassieke zoekopdracht intypt op Google, loop jij als het ware zelf die bibliotheek binnen. De zoekmachine wijst je de weg naar de juiste kast en geeft je een stapel boeken waar het antwoord waarschijnlijk in staat. Je moet vervolgens zelf nog bladeren en lezen om de exacte zin te vinden die je zoekt. Dat kost de computer achter de schermen relatief weinig moeite.

Bij een geavanceerd AI-programma zoals ChatGPT of Gemini werkt dat helemaal anders. Je krijgt geen stapel boeken meer aangereikt. In plaats daarvan stuur je een robot de bibliotheek in met jouw specifieke vraag. Deze robot leest in een fractie van een seconde miljoenen boeken en combineert razendsnel honderden verschillende zinnen en alinea’s met info. Daarna typt hij ter plekke een compleet nieuw en uniek antwoord voor je uit.

Dat klinkt natuurlijk fantastisch. Het bespaart jou als gebruiker heel veel tijd. Maar je kan je waarschijnlijk ook wel inbeelden dat zo'n digitale robot enorm veel energie nodig heeft om dat zware rekenwerk op de achtergrond te blijven volhouden. Precies daar begint het verhaal over de verborgen impact op ons milieu.

Is artificiële intelligentie slecht voor het milieu?

Het korte antwoord is helaas duidelijk: ja, AI is slecht voor het milieu. Al die slimme programma's draaien natuurlijk niet zomaar onzichtbaar in de lucht. Mensen praten heel vaak over 'de cloud' of het wolkje op het internet. Dat klinkt als iets dat totaal geen ruimte inneemt. Maar die digitale wolk bestaat in werkelijkheid uit gigantische gebouwen vol met duizenden krachtige computers. We noemen deze plekken datacenters.

Al die computersystemen moeten dag en nacht keihard werken om jouw vragen bliksemsnel te beantwoorden. Ze staan letterlijk nooit een minuutje uit. Dat harde werk heeft een flinke fysieke prijs voor onze planeet.

We kunnen de impact van al deze draaiende computers eigenlijk opdelen in drie grote problemen. Het gaat om een stevig energieverbruik, een enorme dorst naar koud water en een snelgroeiende berg elektronisch afval. Laten we die drie verborgen problemen eens van dichterbij bekijken.

AI is een energievreter

We maakten in het begin van dit artikel de vergelijking tussen AI en een bibliotheekrobot. Een gewone zoekopdracht in Google kost echt een heel klein beetje stroom. Dat is het standaard bibliotheekbezoek met hulp van de bibliothecaris. Je krijgt gewoon netjes de weg gewezen naar de juiste informatie. Zo'n klassieke zoekopdracht verbruikt gemiddeld 0,3 wattuur aan elektriciteit. Dat is werkelijk bijna niets.

Een vraag stellen aan een slimme chatbot is een compleet ander verhaal. Het programma moet razendsnel ontelbare boeken lezen en moeilijke verbanden leggen om jouw unieke antwoord te kunnen typen. Daardoor kost één enkel antwoord via AI gemiddeld 2,9 wattuur. Dat is bijna tien keer zoveel stroom als bij een gewone zoekmachine.

Op zich lijkt zo'n getal misschien nog steeds erg onschuldig voor jou als eindgebruiker. Eén keertje iets extra verbruiken gaat het klimaat natuurlijk niet meteen veranderen.

Maar tel al die talloze vragen van miljoenen mensen over de hele wereld maar eens bij elkaar op. Plotseling heb je voor al die digitale opdrachten de dagelijkse elektriciteit van een volledige stad nodig. Al die enorme hoeveelheden stroom moeten ergens vandaan komen, en helaas wordt die elektriciteit in de meeste gevallen wordt die nog steeds niet ecologisch verkregen.

AI verbruikt tonnen drinkwater

Net zoals jij en ik beginnen te zweten bij een fysieke inspanning, worden computers ook gloeiend heet als ze hard moeten werken. Die datacenters die AI laten draaien bevatten honderden tot duizenden computers die constant hard werken. De temperatuur loopt er dus razendsnel op, met risico op oververhitting en computercrashes. Om te voorkomen dat de systemen oververhit raken en uitvallen, moeten ze continu gekoeld worden.

Daarvoor gebruiken de grote technologiebedrijven waanzinnige hoeveelheden water. Om het allemaal wat erger te maken spreken we hier meestal niet over zout zeewater of gezuiverd regenwater. Vaak hebben ze simpelweg perfect schoon drinkwater nodig om hun complexe koelsystemen optimaal te laten draaien.

Om je een concreet beeld te geven: een gemiddeld gesprekje met een slimme chatbot kost al snel een halve liter water. Dat klinkt op zichzelf niet als een enorme ramp, maar het is wel de volledige inhoud van een flesje water dat zomaar in de lucht verdampt om jouw specifieke vragen te beantwoorden. Tel al die kleine waterflesjes van miljoenen dagelijkse gebruikers wereldwijd bij elkaar op en je begrijpt direct dat er elke dag gigantische waterreserves ongemerkt verdwijnen.

AI vergroot de e-waste afvalberg

Als je thuis of op kantoor een nieuwe laptop koopt, verwacht je dat die gemakkelijk een aantal jaren meegaat. Voor de zware systemen die de artificiële intelligentie mogelijk maken is dat helaas niet het geval.

AI ontwikkelt zich razendsnel. Nieuwe versies met nieuwe functionaliteiten worden razendsnel uitgerold. Het gevolg? De fysieke computers in de grote datacenters zijn in een mum van tijd weer compleet verouderd. Ze kunnen de nieuwste en zwaarste taken simpelweg niet meer aan.

Al die afgedankte computersonderdelen en kilometers aan kabels belanden op de schroothoop.

Dit soort specifieke afval noemen we elektronisch afval of e-waste. Het netjes sorteren en recycleren van al die ingewikkelde apparaten is een complexe klus. Vaak zitten er erg zeldzame materialen in verwerkt die lastig uit elkaar te halen zijn. Hierdoor blijft de wereldwijde afvalberg van afgedankte elektronica elke dag stevig groeien.

De onzichtbare afvalberg

De conclusie van dit artikel is duidelijk. Artificiële Intelligentie is een handig hulpmiddeltje voor de mens, maar heeft een enorme impact op ons en onze planeet. Er schuilt een gigantische onzichtbare afvalberg achter tools als ChatGPT.

Elke dag verliezen we massa’s water en energie aan artificiële intelligentie. Dat is helaas de kost van het gemak ervan.

Wil dat zeggen dat we geen AI meer mogen gebruiken? Natuurlijk niet. Zoals we al zeiden is AI een handig hulpmiddel dat veel positieve functies heeft. Het is wel belangrijk om er bedachtzaam mee om te gaan. We hopen dat dit artikel je helpt om twee keer na te denken voor je iets aan AI vraagt.

Wees bewust van de impact van je AI-gedrag

Als familiebedrijf in de afvalsector vinden we het onze plicht om bewustzijn omtrent de impact van AI te vergroten. We kunnen AI-afval niet ophalen en verwerken, maar met een artikel als dit kunnen we de gevaren wel bekend maken.

Denk dus volgende keer eens na voordat je blindelings naar artificiële intelligentie grijpt.

Is je vraag echt complex en uitgebreid genoeg om het te vragen aan een AI-chatbot? Of kun je het ook even vragen aan Google, of nog beter: iemand bij je in de buurt? Is het echt nodig om die foto in AI te gooien om hem te bewerken? Moet je je e-mail echt nog eens door AI laten controleren?

Gebruik AI voor wat het bedoeld is: complexe taken. Laat bij simpele of onbenullige taken AI achterwege. De planeet zal je dankbaar zijn, en jijzelf op termijn ook.